Hogere omzet en lagere winkel leegstand zijn geen goed teken

Volgens het Duitse bureau voor statistiek is de omzet in de detailhandel het afgelopen jaar met meer dan 8 procent toegenomen. Vergelijkbare cijfers zullen binnenkort ook verschijnen in andere EU landen. In Nederland verschenen cijfers over een lagere winkel leegstand. Beide berichten zijn geen goed teken.

Omzet

De hogere omzet in de detailhandel bij de buren heeft niets te maken met herstel van de handel na twee jaren van pandemie. Het is de inflatie die voor hogere verkoopprijzen zorgt en daarmee voor een hogere omzet. De netto omzetverandering voor de gehele sector is dan ook minus 0,3 procent. De winst van de detailhandel is – op enkele uitzonderingen na – amper toegenomen. Sterker nog die staat onder druk, omdat winkeliers de prijsverhogingen aan de inkoopkant niet geheel willen of durven door te berekenen aan de klanten.

Interessant detail bij de Duitse cijfers is overigens dat de online omzet over de volle breedte is afgenomen. Deels is de consument afgestapt van online shoppen omdat de winkel weer open zijn. Maar er zijn ook indicaties dat men de hand op de knip houdt. Berichten over een omzettoename tijdens de feestdagen moeten daarom ook in een bredere context worden geplaatst. Op jaarbasis kan die piek de terugval van de andere maanden niet compenseren.

Leegstand

In Nederland zou de leegstand van winkels op het laagste punt staan. Ook dat is een bericht dat op het eerste gezicht goed lijkt, maar bij nadere bestudering vooral een negatieve ontwikkeling bevestigd.

Dat over het hele land gezien slechts 6 procent van de winkelpanden leegstaat is om te beginnen niet meer dan een rekensom. Per gemeente en zelfs per wijk kunnen de verschillen nog steeds er groot zijn. De cijfers maken evenmin duidelijk welk type winkel kopje ondergaat.

Bijzonder is dat bij de telling horeca wordt gezien als gebruiker van winkelpanden. Dat is een sector die flink krimpt, iets dat onvermijdelijk en tegelijk gewenst is. Belangrijkste punt om het percentage te kunnen duiden is echter dat het aantal panden dat doorgaat voor winkel wederom fors is afgenomen.

Met andere woorden: een lagere winkel leegstand is niet het bewijs dat er geen nieuwe panden meer bijkomen of dat er meer panden zijn verhuurd. De werkelijkheid is dat er 4.900 nieuwe panden zijn opgeleverd maar 8.600 zijn afgestoten. Het aanbod verkrapt en dat leidt tot een lagere leegstand.

Zonder context kunnen de actuele meldingen over de omzet van de detailhandel en winkel leegstand dus totaal verkeerd worden geïnterpreteerd. Die context is duidelijk voor wie naar het bredere economische en demografische umfeld kijkt.